گردشگری, مقالات, میراث فرهنگی

برج قابوس ؛ بلندترین برج تمام آجری جهان

برج قابوس

برج قابوس بنایی ساده، در عین حال منحصر به فرد، بازمانده ای از قرن چهارم هجری قمری است؛ با بیش از ۱۰۰۰ سال قدمت، حدود ۷۰ متر ارتفاع با گنبدی به ارتفاع ۱۸ متر دارای روزنه ای در حدود ۲ متر، که در میانه شهر زیبای گنبد کاووس (گنبد قاووس) ایستاده است.

 

برج قابوس به عنوان بلندترین برج تمام آجری جهان شناخته می شود. اما پیش از معرفی بیشتر این بنا بهتر است با چند برج آجری دیگر جهان هم آشنا شویم تا علت خاص بودن این برج را بهتر درک کنیم.

کلیسای جامع سنت باسیل مسکو (۱۵۵۳ میلادی) به عنوان یکی از برج های آجری جهان شناخته می شود. اما سنت باسیل برجی تمام آجری نیست و تنها سقف آن و برخی دیگر از بخش های بنا با آجر ساخته شده اند.

ساختمان شهرداری استکهلم (۱۹۱۱ میلادی)، که هر ساله مراسم جایزه نوبل در آن برگزار می شود نیز ساختمانی آجری محسوب می شود، اما نه تماما آجری!

مسجد جامع سامرا (۸۵۲ میلادی) یکی دیگر از بناهای آجری جهان است که به لحاظ ارتفاع، حدود ۱۹ متر از برج قابوس کوتاه تر است.

 

به این ترتیب، می توان گفت ویژگی منحصر به فرد برج قابوس ارتفاع آن، قدمت آن و استفاده از تنها یک نوع مصالح برای ساخت کل بنا است. آنچه مسلم است این است که این بنا یکی از برجسته ترین آثار معماری ایرانی اسلامی محسوب می شود.

برج قابوس به دستور کاووس ابن وشمگیر، از پادشاهان آل زیار، در ۳ کیلومتری شهر قدیم جرجان بنا شد. تاکنون علت های مختلفی برای ساخت این بنا مطرح شده. گفته می شود این بنا در ابتدا نشانه و راهنمایی بوده برای کسانی که از دشت جرجان عبور می کردند. عده‌ای هم علت ساخت آن را نوعی قدرت نمایی و هنرنمایی کاوووس ابن وشمگیر عنوان کرده اند.

 

برج قابوس

 

اما دلیل دیگری که برای ساخت این برج مطرح شده این است که این برج آرامگاهی برای کاووس ابن وشمگیر بوده. هرچند در کاوش های صورت گرفته، تاکنون مقبره و نشانه ای از آرامگاه پادشاه در برج یافت نشده، اما گفته می شود جسم قابوس وشمگیر در تابوتی شیشه ای قرار داده شد و به سقف برج آویزان شد. حتی گفته می شود روزنه ای که در سمت شرق گنبد قرار دارد برای عبور نور و رسیدن آن به تابوت پادشاه ایجاد شده.

برج قابوس برجی ساده با فضایی خالی است، درست در میانه بنا و دقیقا زیر گنبد، نقطه ای قرار دارد که صداها در آنجا پژواک می شوند. دور تا دور بنا ۱۰ کتیبه به زبان کوفی قرار دارد که کاملا برجسته و قابل خواندن هستند. از جمله این کتیبه ها می‌توان به نام پادشاه، لقب پادشاه (امیر شمس المعالی)، فرمان ساخت بنا، سال ساخت بنا، و نام خدا اشاره کرد.

 

 

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *